Raport o stellaratorach. Kiedy możemy liczyć na fuzję jądrową?
29 kwietnia 2026, 14:15Świat wciąż czeka na fuzję jądrową i wciąż nie może się jej doczekać. Najbardziej znanym projektem jest budowany we Francji tokamak ITER. Ruszy za około 10 lat. Jednak ITER to reaktor badawczy. Ma dopiero dostarczyć danych do zbudowania pierwszej elektrowni demonstracyjnej, która prześle energię do sieci. Konkurencyjnym dla tokamaków rozwiązaniem są stellaratory. Niedawno informowaliśmy, że stellarator, w który zainwestowała Polska, pokonał tokamaki w kluczowym parametrze fuzji jądrowej, a nieco wcześniej rozwiązano w nim ważny problem od dekad trapiący stellaratory – znaleziono sposób na załatanie „magnetycznej butelki”
Rzymski statek zatonął 2200 lat temu. Analiza smoły pokazała, gdzie był naprawiany
28 kwietnia 2026, 09:43Naukowcy zbadali substancję uszczelniającą kadłub rzymskiego statku handlowego zatopionego 2200 lat temu i odkryli, że jej skład chemiczny oraz uwięzione w niej pyłki roślin zdradzają nie tylko sposób produkcji smoły, ale też miejsca, w których statek był naprawiany podczas rejsów po Adriatyku.
Skąd pochodzi Czerwony Kapturek? Jest starszy, niż się wydaje
26 kwietnia 2026, 09:22Korzenie Czerwonego Kapturka sięgają głębiej, niż większość z nas przypuszcza. Powszechnie znana wersja pochodzi od Charlesa Perraulta, który opublikował ją w 1697 roku we Francji – to on nadał dziewczynce charakterystyczny strój. Bracia Grimm wydali swoją wersję ponad sto lat później, prawdopodobnie czerpiąc bezpośrednio z tekstu Perraulta za pośrednictwem wykształconego hugenota.
Już niewielka ilość żywności ultraprzetworzonej ma mierzalny wpływ na mózg
24 kwietnia 2026, 11:05Nawet niewielkie zwiększenie dziennej dawki żywności ultraprzetworznej wiąże się z mierzalnym spadkiem zdolności do koncentracji uwagi. Nawet jeśli poza tym jemy zdrowo. Takie wnioski płyną z badań przeprowadzonych przez naukowców z australijskich Monash University i Deakin University oraz brazylijskiego Universidade de São Paulo. Wykazali oni, że żywność wysokoprzetworzona negatywnie wpływa na mózg, koncentrację i zwiększa ryzyko demencji.
Kosmiczny ewenement. Misja nowego teleskopu kosmicznego zacznie się przed czasem
24 kwietnia 2026, 07:12Duże misje kosmiczne zwykle mają opóźnienie. Problem ten szczególnie dotyka teleskopów kosmicznych. Teleskop Webba trafił w przestrzeń kosmiczną aż... 14 lat po zakładanym terminie. Hubble miał 5-letnie opóźnienie. Ukończenie prac przed terminem to ewenement. A z takim właśnie ewenementem będziemy mieli najprawdopodobniej w bieżącym roku. I to w przypadku bardzo ważnego urządzenia. Teleskop Kosmiczny Nancy Grace Roman miał trafić w przestrzeń kosmiczną do maja przyszłego roku. Jednak wszystko wskazuje na to, że można będzie go wystrzelić już za nieco ponad 4 miesiące, na początku września.
Dzięki EVApeCognition Dataset lepiej poznamy sposób myślenia wielkich małp
23 kwietnia 2026, 07:25Jaka jest różnica między sposobem rozumowania szympansa i człowieka? Czy goryl rozumie, że ktoś się może mylić? Czy orangutan planuje przyszłość? Na te i wiele innych pytań naukowcy próbują odpowiedzieć od dziesięcioleci. Po to, by poznać wielkie małpy i po to, by poznać nas samych. Dotychczas każde z tych pytań funkcjonowało oddzielnie. Odpowiedzi na nie trudno było porównywać. Teraz ma się to zmienić.
Neandertalczycy z Jaskini Stajnia. Pierwsze badania mDNA wielu mieszkających tam osób
22 kwietnia 2026, 08:21W Jurze Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się Jaskinia Stajnia, jedno z najważniejszych stanowisk neandertalskich w Europie Środkowej. Przez dziesiątki tysięcy lat zachowały się w niej nie tylko kości i narzędzia, ale coś cenniejszego – DNA ludzi, którzy żyli tu przed ostatnim zlodowaceniem. Na łamach Current Biology ukazał się właśnie artykuł First multi-individual Neanderthal mitogenomes from north of the Carpathians, którego autorzy – w tym naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego i Polskiej Akademii Nauk – donoszą o pierwszym udanym odczytaniu kompletnych genomów mitochondrialnych (DNA dziedziczonego po matce) od wielu neandertalczyków z jednego stanowiska na północ od Karpat.
W cyklu menstruacyjnym zmianie ulega niemal 200 białek
20 kwietnia 2026, 14:27Trudno o bardziej podstawowy cykl biologiczny niż cykl menstruacyjny. Jest on jednak stosunkowo słabo rozumiany pod kątem zmian molekularnych. Jego opisu podjęli się Iben Riishede ze Szpitala Uniwersyteckiego w Kopenhadze (Rigshospitalet), Stefan Stender i Jonas Ghouse z Uniwersytetu w Kopenhadze oraz inni naukowcy z ich uczelni i Szpitala Uniwersyteckiego w Aarhus. Dzięki nim dowiedzieliśmy się, że wraz z cyklem zmienia się nie tylko poziom hormonów, ale również niemal 200 protein.
Najbardziej precyzyjne pomiary masy bozonu W uspokoiły fizyków
20 kwietnia 2026, 07:39Gdy cząstki elementarne mają wyższa lub niższą masę, niż się spodziewano, fizycy mają problem. Pojawiają się przypuszczenia, że to, co dotychczas wiedzieliśmy o wszechświecie nie jest prawdą. Cząstka, której masa wykracza poza tę przewidzianą teoriami, podważa założenia dotyczące sił tworzących naszą rzeczywistość. Tak właśnie było od kilku lat z bozonem W.
Na cmentarzu w stanie Nowy Jork odkryto jedno z największych na świecie skupisk pszczół
15 kwietnia 2026, 13:24Rachel Fordyce, technik w laboratorium entomologii na kampusie Cornell University chodziła do pracy przez East Lawn Cemetery. Pewnego dnia zwróciła uwagę na... pszczoły. Przyniosła je ze sobą i powiedziała swojemu szefowi, profesorowi entomologii Bryanowi Danforthowi, że cmentarz jest pełen tych owadów. Uczony stwierdził, że to bardzo ważny zapylacz gatunek Andrena regularis, samotnice budujące gniazda w ziemi. A spostrzeżenie pani Fordyce doprowadziło do odkrycia, że na cmentarzu w niewielkiej podnowojorskiej Ithace znajduje się jedno z największych i najstarszych na świecie nagromadzeń pszczół zakładających gniazda w ziemi.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 …
